Στο προηγούμενο άρθρο μας παρουσιάσαμε συνοπτικά τις ισχύουσες αρχές για την επιμέλεια των τέκνων και πώς αυτές επηρεάζουν και την επιδικαζόμενη διατροφή.
Με το παρόν θα αναπτύξουμε συνοπτικά την δικαστηριακή διαδικασία και τις σταθερές παραμέτρους που χρησιμοποιεί το Δικαστήριο στην περίπτωση που οι διαζευγμένοι γονείς δεν συμφωνούν στον τρόπο ασκήσεως της επιμέλειας του τέκνου, προβάλλοντας ως επιχείρημα για να στηρίξουν την διαφωνία τους, κατά κόρον το «συμφέρον του παιδιού».
Διαδικασία και Δικαστική Απόφαση περί της γονικής μέριμνας και επιμελείας
1.Σε περίπτωση διαφωνίας των γονέων αποφασίζει το Δικαστήριο. Προσοχή, μια απλή διαφωνία δεν αποτελεί λόγο αναθέσεως της αποκλειστικής επιμέλειας στον ένα γονέα. Πρέπει να υπάρχει σπουδαίος λόγος, που εγκυμονεί κινδύνους για το παιδί (περίπτωση κακοποιητικού, ψυχικά διαταραγμένου ή παντελώς αδιάφορου γονέα) ή να συντρέχει πραγματική αδυναμία ασκήσεως της συνεπιμέλειας από τον ένα γονέα, (π.χ. λόγῳ της μόνιμης μετεγκατάστασης του παιδιού σε άλλη πόλη ή χώρα). Δεν νοείται ανάθεση της αποκλειστικής επιμέλειας στον άλλο γονέα ή έστω κατανομή της επιμέλειας, που μόνο κατ’ επίφαση θα επέτρεπε την ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα του παιδιού, διότι, διαφορετικά, ο δικαστής θα υπερέβαινε τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και θα ερμήνευε ή και θα εφάρμοζε εσφαλμένα το άρθρο 1514 του ΑΚ.
2.Το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου – Αρχή για την δικαστική ρύθμιση της επιμέλειας.
Το Δικαστήριο έχει ως κατευθυντήρια γραμμή και ως πυρήνα του σκεπτικού του το “βέλτιστο συμφέρον του τέκνου” και όχι τις εγωιστικές αντιπαραθέσεις των πρώην συζύγων. Το Δικαστήριο για την έκδοση της Αποφάσεώς του συνεκτιμά:
i)την ικανότητα και πρόθεση καθενός εκ των γονέων να σεβαστεί τα δικαιώματα του άλλου
ii)τη συμπεριφορά κάθε γονέως κατά το προηγούμενο χρονικό διάστημα και τη συμμόρφωσή του με τις νόμιμες, δικαστικές αποφάσεις, εισαγγελικές διατάξεις και συμφωνημένες υποχρεώσεις του.
iii)η καταλληλόλητα των γονέων για την ανάληψη του έργου της διαπαιδαγωγήσεως και της περιθάλψεως του ανηλίκου τέκνου με ηρεμία και ασφάλεια, καθώς και οι αναπτυχθέντες μέχρι τότε, με ανεπηρέαστη επιλογή, δεσμοί του τέκνου με τους γονείς του, αδελφούς του, και η ελαχιστοποίηση της διαταράξεως της μέχρι τότε ζωής του
iv)Η μικρή ηλικία του ανήλικου τέκνου και το φύλο του δεν αποτελούν κυρίαρχο, κατά νόμο, στοιχείο για τον προσδιορισμό του συμφέροντος του ανηλίκου. Η προτίμηση προς την μητέρα εξακολουθεί να ισχύει, κατά τις νεότερες ιατρικές, παιδαγωγικές και ψυχολογικές έρευνες, μόνο για την πρώιμη νηπιακή ηλικία του τέκνου.
v)Γνώμη του τέκνου. Ουσιώδους σημασίας είναι η ύπαρξη ιδιαίτερου δεσμού του τέκνου προς τον ένα από τους γονείς του, εφόσον αυτή είναι προϊόν ελεύθερης και ανεπηρέαστης επιλογής του ανηλίκου.
3.Το συμφέρον του ανηλίκου επιβάλει να ανατίθεται η άσκηση της επιμέλειας αυτού τόσο στη μητέρα όσο και τον πατέρα του, δηλαδή, να γίνεται χρονική ή εναλλασσόμενη κατανομή αυτής ανάμεσα στους δύο γονείς.
Η χρονική κατανομή συνιστά μορφή κατανομής της άσκησης της γονικής μέριμνας ανά σταθερά χρονικά διαστήματα και συνεπάγεται ότι το παιδί έχει εναλλασσόμενη κατοικία στον τόπο κατοικίας του κάθε γονέα του, ο οποίος, στο πλαίσιο αυτό, ασκεί μόνος του, κάθε φορά, τις πράξεις επιμέλειας του παιδιού. Αντιθέτως, η εναλλασσόμενη διαμονή, δηλ. τα προκαθορισμένα διαστήματα που το παιδί θα κατοικεί με τον κάθε γονέα του, μπορεί να διαταχθεί από το δικαστήριο αυτοτελώς, χωρίς την κατανομή της άσκησης της επιμέλειας, οπότε οι γονείς εξακολουθούν να ασκούν από κοινού την επιμέλεια του παιδιού (συνεπιμέλεια) (ΑΠ 78/2023 ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).
4.Επικουρικότητα του Δικαστηρίου
Το Δικαστήριο δεν επιλαμβάνεται άνευ άλλου τινός να επιλύσει οποιαδήποτε διαφωνία των πρώην συζύγων-γονέων σχετικά με την γονική μέριμνα του τέκνου τους . Μάλιστα κατά την σαφή διατύπωση του άρθρου 1512 ΑΚ «κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας οι γονείς καταβάλλουν προσπάθεια για την εξεύρεση κοινά αποδεκτών λύσεων. Αν διαφωνούν, αποφασίζει το δικαστήριο». Το δικαστήριο δεν μπορεί να αποφασίζει επί διαφωνίας των γονέων, όταν το συμφέρον του τέκνου δεν επιβάλλει να ληφθεί απόφαση. Δηλ. το Δικαστήριο επιλαμβάνεται της υποθέσεως, επικουρικώς.
5.Υποχρεωτική απόπειρα εξωδικαστικής άρσεως της διαφωνίας
Πριν από την προσφυγή στο Δικαστήριο πρέπει να έχει καταβληθεί σοβαρή προσπάθεια για την άρση των διαφωνιών και της αποφυγής της δικαστικής διενέξεως. Μάλιστα ακόμη και κατά την έναρξη της επ’ ακροατηρίῳ διαδικασίας ο Δικαστής σύμφωνα με το κατ’ άρθρο 611 ΚΠολΔ καταβάλλει προσπάθεια για συμβιβαστική επίλυση της διαφοράς.
Συμπέρασμα
Πρέπει να πρυτανεύει ο κοινός νους, η μέση οδός και το αληθινό συμφέρον των παιδιών και να αποκλεισθούν οι ακρότητες
Πηγή: Απόφαση 7449/2024 Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών
