Η πολιτισμική στάθμη μιας οργανωμένης κοινωνίας μεταξύ των άλλων κριτηρίων, προσδιορίζεται και από τις προβλεπόμενες αλλά και περισσότερο αποδεκτές από τους πολίτες μεθόδους επιλύσεως των μεταξύ τους διαφορών. Ξεκινήσαμε από την αυτοδικία και το δίκαιο του ισχυρού για να κατακτήσουμε την δίκαιη απονομή δικαιοσύνης αλλά πλέον εδώ και δεκαετίες σε άλλες έννομες τάξεις, έχει καθιερωθεί και έχει τύχει ευρείας αποδοχής με θαυμάσια αποτελέσματα, η διαδικασία εξωδικαστικής επιλύσεως των διαφορών με την Διαμεσολάβηση ως την τελευταία ευκαιρία πριν την προσφυγή στην Δικαιοσύνη αλλά ακόμη και την τελευταία στιγμή ακόμη και πριν την έκδοση δικαστικής αποφάσεως.

Στην παράδοση της ελληνικής κοινωνίας πάντα υπήρχε ανεπισήμως η διαμεσολάβηση υπό διάφορες μορφές και την εντοπίζουμε στο πέρασμα των αιώνων από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι και προ μερικών δεκαετιών, όπου    ειδικά οι κάτοικοι της υπαίθρου προσέφευγαν στο Πρόεδρο ή στον γεροντότερο του χωριού, σε ένα πρόσωπο σεβάσμιο και της κοινής αποδοχής για να συζητήσουν και να λύσουν ειρηνικά την διαφορά τους. Βέβαια αυτή η εθιμική τακτική, για πολλούς λόγους, κυρίως κατά την γνώμη μου εξ αιτίας της αστικοποιήσεως, της επικρατήσεως των απροσώπων σχέσεων και της θεμελιώσεως της αποκλειστικά θεσμοθετημένης δικαστηριακής απονομής δικαιοσύνης ατόνισε.

Στην Ελλάδα ο θεσμός είναι νεοεμφανισθείς από την άποψη της επίσημης νομικής ρυθμίσεως του και σε συμμόρφωση με την ΟΔΗΓΙΑ 2008/52/ΕΚ αν και σε άλλες χώρες μετρά πολλές δεκαετίες η εφαρμογή της. Όμως είναι γεγονός ότι δεν έχει τύχει μέχρι στιγμής της αποδοχής, της προβολής αλλά και της επιτυχίας που του αξίζει από την άποψη των ωφελειών που προσφέρει σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

Με τον ν.4640/2019 τέθηκαν οι βάσεις για την επίλυση των διαφορών με την διαδικασία της Εκούσιας Διαμεσολαβήσεως για αστικές, εμπορικές και οικογενειακές υποθέσεις, σύμφωνα με τις ειδικότερες προϋποθέσεις που θέτει ο Νόμος. Πρόσφατα δε με το άρθρο 59 του ν.5197/2025, συμπεριλήφθηκαν και οι διαφορές από τις εσφαλμένες κτηματολογικές πρώτες εγγραφές, ακόμη και αν «αντίδικος» είναι το Δημόσιο, Ο.Τ.Α., Ν.Π.Δ.Δ..

Όμως, για να ευδοκιμήσει η Διαμεσολάβηση, πέραν των νομοθετικών ρυθμίσεων, πρέπει να αλλάξει ριζικά η νοοτροπία όλων ημών, από τους πολίτες ως τα εμπλεκόμενα μέρη και ειδικά πρωτίστως σε εμάς τους νομικούς παραστάτες. Θεωρώ ότι η αποδοχή του θεσμού και η ένθερμη υποστήριξή του από εμάς τους Δικηγόρους είναι καταλυτική για την επιτυχία της Διαμεσολαβήσεως. Αν οι Δικηγόροι πεισθούμε για τα οφέλη αυτής της διαδικασίας, τότε είναι βέβαιο ότι θα μεταδώσουμε αυτή την παραδοχή και στον εντολέα μας ότι δηλ. είναι προς όφελός του και ότι μόνο κέρδος θα έχει αν επιχειρήσει να ακολουθήσει την Διαμεσολάβηση

Και αυτό θα επιτευχθεί αν κατανοήσουμε ότι:

1.Η Διαμεσολάβηση αυξάνει την δικηγορική ύλη και μειώνει την δικαστηριακή ενασχόληση. Και αυτό διότι αφ’ ενός είναι, με ελάχιστες εξαιρέσεις (μικροδιαφορές και καταναλωτικές διαφορές), υποχρεωτική η παράσταση Δικηγόρου, αφ’ ετέρου δε προκειμένου να επιτευχθεί για τον εντολέα μια ικανοποιητική για τα συμφέροντά του λύση πρέπει να υπάρξει σοβαρή προετοιμασία από τον Δικηγόρο σε συνεργασία με τον πελάτη του ισόχρονη και ισάξια της προετοιμασίας για παράσταση στο Δικαστήριο. Επομένως πρόκειται για καθ’ όλα παρεχόμενες αμειβόμενες νομικές υπηρεσίε

2.Στην διαμεσολάβηση δεν προσέρχεσαι με σκοπό να αντιπαραθέσεις νομικά επιχειρήματα, θέσεις ή απαιτήσεις. Αυτά υπάρχουν εκεί ως βοηθητικά εργαλεία για την εξεύρεση λύσεως και όχι ως μέσα επιβολής απόψεων. Προσέρχεσαι με σκοπό την προβολή λογικών επιχειρημάτων προκειμένου να διαπραγματευτείς κατά τον καλλίτερο δυνατό τρόπο την επίλυση της υποθέσεως που σε απασχολεί.

3.Το αποτέλεσμα της ρυθμίσεως της διαφοράς δεν σου επιβάλλεται αλλά εσύ το συναποφασίζεις με το άλλο εμπλεκόμενο μέρος και το αποτυπώσεις σε κοινής αποδοχής γραπτή συμφωνία, την οποία καταθέτεις στη Γραμματεία του Δικαστηρίου και έχει ισχύ δικαστικής αποφάσεως. Αντιθέτως αν ακολουθήσεις την δικαστική οδό, δεν μπορείς να είσαι ποτέ βεβαίως για την έκβαση της δίκης και για την απόφαση που πρόκειται να εκδοθεί

4.Δεν είναι υποχρεωτικό οπωσδήποτε να καταλήξεις σε συμφωνία με το άλλο μέρος. Αν για οποιοδήποτε λόγο αισθανόμαστε ότι έχουμε εξαντλήσει τα περιθώρια ή αν διαπιστώσουμε ότι η πορεία της διαπραγματεύσεως βλάπτει τα συνολικά μακροπρόθεσμα συμφέροντά μας, είμαστε πλήρως ελεύθεροι, χωρίς καμία επίπτωση να αποχωρήσουμε από τις διαπραγματεύσεις και να προσφύγουμε στην πεπατημένη δικαστική διαδικασία

5.Όλη η διαδικασία της Διαμεσολαβήσεως καλύπτεται από το εκ του Νόμου αυστηρό απόρρητο και την ενυπόγραφη εχεμύθεια των μερών-προσώπων που λαμβάνουν μέρος στην διαπραγμάτευση. Λάβετε υπ’ όψιν σας ότι τίποτα απ’ ότι λέγεται κατά την διαπραγμάτευση δεν μπορεί να χρησιμοποιεί σε πιθανό ακόλουθο δικαστήριο για την υπόθεση αυτή. Επίσης απαγορεύεται στα πρόσωπα που έλαβαν μέρος στην διαπραγμάτευση, να καταθέσουν ως μάρτυρες σε δικαστήριο  για αυτά που είδαν ή άκουσαν κατά την Διαμεσολάβηση

6.Σκεφθείτε, αν η διαμεσολάβηση επιτύχει θα έχετε κερδίσει:

-Χρόνο για την επίλυση της διαφοράς αντί να περιμένετε πότε θα προσδιορισθεί η υπόθεσή σας, πότε θα εκδώσει απόφαση ο Δικαστής και πότε θα τελεσιδικήσει

-Χρήματα από τις δικαστικές δαπάνες και αμοιβές που πρόκειται να καταβάλετε μέχρι την εκδίκασή της από το Εφετείο ή και τον Άρειο Πάγο αν φθάσετε μέχρι αυτό το σημείο και

-βεβαιότητα σχετικά με το περιεχόμενο της ρυθμίσεως της διαφοράς, αφού θα είναι αποτέλεσμα δικής σας συμμετοχής στην διαμόρφωσή της και μια δικαστική κρίση

Εν κατακλείδι προτείνω στους συναδέλφους Δικηγόρους να προσπαθήσουν να κατανοήσουν εις βάθος τα πλεονεκτήματα και τα οφέλη της Διαμεσολαβήσεως. Όπως επίσης πρέπει να αποδεχθούμε ότι η  επιλογή της Ελληνικής Πολιτείας και η σύγχρονη τάση της επιλύσεως των διαφορών των πολιτών είναι αυτές να λύνονται εκτός των δικαστικών αιθουσών και μόνο ως έσχατο μέσο επιλύσεως να καταφεύγουμε ενώπιον των Δικαστηρίων.

Ο κύβος ερρίφθη. Η Διαμεσολάβηση έχει πάρει εμπρός, ας ανεβούμε στο τραίνο γι’ αυτό το θαυμαστό ταξίδι

Κωνσταντίνος Χ. Μέλλος

Δικηγόρος – Διαπιστευμένος Διαμεσολαβητής